جواب باهم بیاندیشیم صفحه 103 شیمی یازدهم

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 103 - با هم بیندیشیم سلام به شما دانشمندان جوان! در این بخش با مفهوم بسیار مهمی به نام **درشت‌مولکول‌ها** و مقایسه آن‌ها با مولکول‌های کوچک آشنا می‌شویم. با بررسی مدل‌های مولکولی ارائه شده، می‌توانیم تفاوت‌های ساختاری مواد پیرامونمان را درک کنیم: * **مولکول‌های کوچک**: موادی مثل **آب** ($H_{2}O$) و **پروپان** ($C_{3}H_{8}$) از تعداد بسیار کمی اتم تشکیل شده‌اند و جرم مولی پایینی دارند. * **درشت‌مولکول‌ها**: موادی مانند **نشاسته** (موجود در گندم)، **سلولز**، **پلی‌اتن**، **روغن زیتون** و **انسولین** حاوی هزاران یا حتی ده‌ها هزار اتم هستند. * **پلیمرها (بسپار)**: برخی از این درشت‌مولکول‌ها مثل نشاسته و پلی‌اتن از تکرار واحدهای کوچکی به نام **مونومر** ساخته شده‌اند، در حالی که درشت‌مولکولی مثل روغن زیتون ساختار پلیمری به این معنا ندارد.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 103 - تمرین الف برای تکمیل این جدول، مواد را بر اساس ساختار ذره‌ای و بزرگی زنجیره‌هایشان دسته‌بندی می‌کنیم: | نام ماده | اندازهٔ مولکول | جرم مولی | شمار اتم‌ها | | :--- | :--- | :--- | :--- | | **آب** | کوچک یا متوسط | کم یا متوسط | کم یا متوسط | | **پلی اتن** | بسیار بزرگ | بسیار زیاد | بسیار زیاد | | **پروپان** | کوچک یا متوسط | کم یا متوسط | کم یا متوسط | | **نشاسته گندم** | بسیار بزرگ | بسیار زیاد | بسیار زیاد | | **انسولین** | بسیار بزرگ | بسیار زیاد | بسیار زیاد | | **سلولز** | بسیار بزرگ | بسیار زیاد | بسیار زیاد | | **روغن زیتون** | بسیار بزرگ | بسیار زیاد | بسیار زیاد | نکته آموزشی: توجه داشته باشید که درشت‌مولکول‌ها به دلیل داشتن تعداد بسیار زیادی اتم، نیروهای بین‌مولکولی بسیار قوی‌تری (مانند نیروهای لاندن گسترده) نسبت به مولکول‌های کوچک دارند.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 103 - تمرین ب تا ج بیایید مفاهیم کلیدی این بخش را به صورت گام‌به‌گام تحلیل کنیم: **ب) تعریف درشت‌مولکول:** به مولکول‌هایی که از تعداد بسیار زیادی اتم (هزاران اتم) تشکیل شده و جرم مولی بسیار بالایی دارند، **درشت‌مولکول** گفته می‌شود. **پ) شباهت‌ها و تفاوت‌ها:** * **شباهت**: همگی دارای جرم مولی بسیار زیاد و ابعاد نانومتری هستند. * **تفاوت**: برخی مانند سلولز و نشاسته منشأ **طبیعی** دارند، در حالی که پلی‌اتن **ساختگی** است. همچنین ساختار برخی پلیمری و برخی غیرپلیمری است. **ت) واحدهای تکرار شونده:** در مولکول‌های **پلی‌اتن**، **سلولز** و **نشاسته**، واحدهای ساختاری مشخصی وجود دارند که به طور منظم در طول زنجیره تکرار شده‌اند. **ث) تعریف پلی‌مر (بسپار):** پلی‌مر درشت‌مولکولی است که از اتصال تعداد بسیار زیادی واحدهای کوچک و تکرار شونده به نام **مونومر** از طریق پیوندهای اشتراکی ساخته شده است. **ج) پیش‌بینی قدرت نیروهای بین‌مولکولی:** نیروی بین‌مولکولی در **درشت‌مولکول‌ها** بسیار قوی‌تر است. زیرا با افزایش سطح تماس و تعداد الکترون‌ها در زنجیره‌های بلند، **نیروهای واندروالسی (لاندن)** به شدت تقویت می‌شوند، به همین دلیل اکثر این مواد در دمای اتاق به حالت جامد هستند.